کد خبر: 35860 | تاریخ انتشار: ۲۳:۰۸:۳۳ - پنج شنبه ۱۰ اسفند ۱۳۹۶ | بدون نظر | |

بوف کور ،مشهورترین اثر صادق هدایت . “قسمت دوم “

مشکین سلام ؛مالک رضایی 🖊

 

… باری
معلم ادبیات ما نمیدانست ومن نیز همینطور که بگویم آقا اجازه ؟
بوف کور علاوه بر هنر منحصر بفرد و خارق العاده ی صادق هدایت، روایتی از سر گشتگیهای خود نویسنده هم است که به نوعی آشفتگی های روح و روان او را با خود حمل می کند. معلم ما در شیدایی محض به هدایت بود و من هم در کف شیر خونخواره ای، که نبود جز تسلیم و رضایت چاره ای. رفتارش عاری از هر گونه زمزمۀ محبت بود،لیکن حرمت و احترامش محفوظ بود و گریز پایی از درس ومشقش در دستور کار من نبود.
به گمانم پرخاشگری هایش تا حدودی ناشی از فاصلۀ پر مخافت نگاه شهری، روستایی او در آن دوره ازفرهنگ غربت زدۀ شهر و دیار ما نیز بود که متاسفانه برخی نمودهای آن هنوز هم از رفتارهای ما رخت بر نبسته است که به روزگاران، مهری نشسته بر دل، بیرون نمی شود کرد الَا به روزگاران.
به هر حال ،برداشت او از بوف کور ، چیزی جز آن بود که من داشتم.

این اثر که تحت تاثیر مکتب سورئالیسم فرانسه و همزمان با غلبۀ نظریات «فروید» بر افکار و آرای غرب نوشته شده است ، بیش از همه عصیانگری مطلق نویسنده در مقابل آندسته از هنجارهای جامعه را نیز نشان می دهد که قرنهای متمادی ضامن قوام وقرار آن بوده است.
روحیۀ خاص صادق هدایت باعث شده بود که وی در هیچکدام از مراحل تحصیل و زندگی برای ورود فعالانه به جامعه، توفیق مورد انتظار را نیابد.ازدواج نکرده بود و به رغم استعداد کم نظیرش ،نه تحصیل او در دارالفنون قرین توفیق گشته بود و نه در مدرسه ی فرانسوی “سن لوئی تهران” ره به جایی برده بود ، تا اینکه به برکت نام و آوازۀ خانواده اش و با گرفتن بورسیه ای از وزارت راه، عازم بلژیک شده بود. باز توفیقی حاصل نشده و سر خورده عازم پاریس گشته بود.
با کارگشایی از طریق سفارت ایران در فرانسه برای او که در مورد افراد معمولی میسر نبود وارد مدرسه ای در پاریس شده بود،اما آنجا هم کار تحصیلی اش قرین توفیق نبود. ناشی از آنهمه سرخوردگی، مدرسه ای را که در آن درس میخواند را طویله ای نامیده بود که هر هفته ناچار است چهار بار از در آن وارد شود.
با تحصیلی نیمه تمام به تهران برگشته بود واین در حالی بود که دم ودستگاههای حکومتی آماده بودند تا دوباره در هر رشته ای که بخواهد،او را با دادن بورسیه ای عازم غرب کنند.
بعد از اقامت کوتاهی در تهران،گفته بود که بوی گند وکثافت وطن مشامش را می آزارد وعازم هندوستان گشته بود. بوف کور، حاصل همین اقامت او در هندوستان است که بعد از آنهمه ناکامیها ویکبار خودکشی بی فرجام در “فونتن بلوی فرانسه” به نگارش در آمده است.زهری که برای کشتن کاراکترهای رمان ،یکی پس از دیگری بکار گرفته می شود از “زهر مار ناگ هندوستان” است
خود چنین میگوید :
«….تا اینکه دری به تخته خورد و دکتر پرتو به عنوان مرخصی به ایران آمد. از دهنش در رفت و گفت: آمدم تو را با خودم ببرم. کور از خدا چه می‌خواهد: دو چشم بینا … باری تا موقعی که از خرمشهر وارد کشتی شدم خارج شدن از گندستان را امری محال، می دانستم و تصور می‌کردم در فیلمی مشغول بازی هستم… همینقدر می‌دانم که از آن قبرستان گندیدهٔ نکبت‌بار ادبار و خفه‌کننده، عجالتاً خلاص شده‌ام. فردا را کسی ندیده…..»
اینگونه بود که عصیان در مقابل همه چیز در بوف کور نمود پیدا کرد و رهایی مطلق وافراطی از همۀ قید وبندهای اجتماعی ومذهبی جان مایۀ رمان او شد.
صادق هدایت در بوف کور با سر خوردگی کامل از کلیات تاریخ ایران ،محیط پیرامون را جز رجّاله نمی بیند. اعتقاد دارد که همه در رجّالگی و زندگی پست خویش غوطه ورند.سر گشتگی افراطی از همه ی ناکامیها که فعالیت وزندگی را امری مذموم ودنیارا مملو از رجّالگانی پوچ ومسخره میداند در سطر به سطر بوف کور موج می زند.
قهرمان داستان او سر خورده از امیال جنسی وتحت تاثیر افکار فروید غرق در ضمیر ناخود آگاه و رویا های خواب وبیداری خود است. اما شاید بوف کور روایتی کامل از خود صادق هدایت است که به زبان صادق بیان شده وهدایتی از نوع خود را مد نطر دارد. گویی می خواهد ازهمۀ هستی و خلقت وخدا انتقام بگیرد .
بوف کور روایت شخصیست که از جامعه گریزان است.
چنین بروندادی از نگاه به پیرامون، میتوانست،از همگان و همه چیز انتقام بگیرد ویک افکار عریان وبی رحمانۀ پوچ گرایی ونفرت را تحویل خوانندگانش دهد که با تاثیر از آن به غیر از«نیهیلیسم» ره به جایی نبرند.اما در اینکه او سبک و سیاق فوق العاده توانمندی برای بیان اهداف خود به کار گرفت جای شک وشبهه ای برای کسی باقی نگذاشت.
به یقین باید بوف کور را اثری سحر آمیز اما سِحری سیاه نامید.توانمندی قلم هدایت در بوف کور فوق العاده است اما اثری که از خود به جا می نهد سفید نیست ،خاکستری هم نیست ،سیاه سیاه است….

ادامه دارد

استفاده از این مطلب با ذکر منبع بلامانع است

ارسال نظر


آخرین موضوعات